Przemoc wobec dziecka nie zawsze zostawia widoczne ślady. Poniżej opisujemy jej najczęstsze formy i sygnały, które powinny zwrócić uwagę rodziców, trenerów i opiekunów.
Przemoc ma wiele twarzyFormy przemocy
Przemoc psychiczna
Przymus, groźby, obrażanie, wyzywanie, ocenianie, krytykowanie, straszenie, szantażowanie, krzyczenie, wyśmiewanie, lekceważenie.
Przemoc fizyczna
Szarpanie, kopanie, popychanie, policzkowanie, przypalanie papierosem, bicie ręką lub przy użyciu przedmiotów, klaps.
Przemoc seksualna
Gwałt, wymuszanie pożycia seksualnego, wymuszanie nieakceptowanych zachowań seksualnych.
Przemoc ekonomiczna
Unikanie płacenia alimentów, zakazywanie członkowi rodziny pracy lub edukacji w celu zdobycia zatrudnienia, przywłaszczanie do swoich celów wspólnych środków na utrzymanie rodziny.
Zaniedbanie
Głodzenie, niedostarczanie odpowiedniej ilości jedzenia, nieodpowiednia higiena lub jej brak, niezgłaszanie się z dzieckiem do lekarza (gdy tego wymaga), brak leczenia mimo zaleceń lekarzy, niedopilnowanie w kwestii edukacji, brak zainteresowania tym, jak dziecko spędza wolny czas, jakie ma zainteresowania, problemy oraz potrzeby.
Alienacja rodzicielska
Ograniczenie kontaktu i izolowanie dziecka od drugiego rodzica, odcinanie drugiego rodzica od informacji dotyczących dziecka, wymazywanie go z życia dziecka, niszczenie zdjęć i pamiątek, przedstawianie drugiego rodzica w złym świetle, zakazywanie dziecku swobodnego mówienia i wyrażania miłości do drugiego rodzica.
Sygnały ostrzegawczeJak rozpoznać przemoc wobec dziecka?
Pojedynczy sygnał nie musi oznaczać krzywdzenia, ale kilka z nich naraz – albo nagła zmiana zachowania – to powód, żeby porozmawiać z dzieckiem i poszukać pomocy.
- Dziecko jest często brudne, nieprzyjemnie pachnie, kradnie jedzenie, pieniądze itp., żebrze, jest głodne.
- Dziecko nie otrzymuje potrzebnej mu opieki medycznej, szczepień, okularów itp.
- Dziecko nie ma przyborów szkolnych, odzieży, butów i innych przedmiotów codziennego użytku.
- Dziecko ma widoczne obrażenia ciała (siniaki, poparzenia, ugryzienia, złamania kości itp.), których pochodzenie trudno jest wyjaśnić. Obrażenia są w różnej fazie gojenia.
- Wyjaśnienia dziecka dotyczące obrażeń wydają się niewiarygodne, niemożliwe, niespójne; dziecko często je zmienia.
- Pojawia się niechęć przed udziałem w zajęciach ruchowych, dziecko nadmiernie zakrywa ciało, niestosownie do sytuacji i pogody.
- Dziecko boi się rodzica lub opiekuna, boi się powrotu do domu, wzdryga się, kiedy podchodzi do niego osoba dorosła.
- Dziecko cierpi na powtarzające się dolegliwości somatyczne: bóle brzucha, głowy, mdłości itp.
- Dziecko jest bierne, wycofane, uległe, przestraszone, przygnębione albo zachowuje się agresywnie, buntuje się, samookalecza się.
- Dziecko osiąga słabsze wyniki w stosunku do swoich możliwości.
- Dziecko ucieka w świat wirtualny (gry komputerowe, Internet itp.).
- Dziecko używa środków psychoaktywnych.
- Dziecko nadmiernie szuka kontaktu z innym dorosłym (tzw. lepkość dziecka).
- Dziecko moczy się i zanieczyszcza bez powodu lub w konkretnych sytuacjach, czy też na widok określonych osób.
- Dziecko ma otarcia naskórka, bolesność narządów płciowych i/lub odbytu.
- W pracach plastycznych, rozmowach i zachowaniu dziecka zaczynają dominować elementy lub motywy seksualne; dziecko jest rozbudzone seksualnie niestosownie do wieku.
- Nastąpiła nagła i wyraźna zmiana zachowania dziecka.
- Dziecko mówi o przemocy, opowiada o sytuacjach, których doświadcza.
Co robi klub, gdy podejrzewa krzywdzenie dziecka, opisują Standardy ochrony małoletnich. Materiały źródłowe: plakat „Przemoc ma wiele twarzy” (PDF) i „Jak rozpoznać przemoc wobec dziecka?” (PDF).